Linux dla początkujących

Wejscie w swiat Linuksa dla poczatkujacych - krok po kroku z cwiczeniami.

Kurs Linux dla Początkujących — kompleksowe wprowadzenie do świata GNU/Linux budowane stopniowo, od teorii do praktyki w terminalu.

1. Wprowadzenie do systemu Linux

O temacie

Poznasz filozofię open source, historię GNU/Linux oraz różnice między popularnymi dystrybucjami. Zrozumiesz architekturę systemu: czym jest kernel, czym powłoka (shell) i jak wygląda przestrzeń użytkownika. Dowiesz się, czym różni się CLI od GUI i kiedy używać której formy.

Zagadnienia:

• Czym jest GNU/Linux — historia od UNIX do dzisiaj
• Licencja GPL a oprogramowanie proprietary
• Rodziny dystrybucji: RPM (RHEL, Rocky, Fedora) vs DEB (Debian, Ubuntu)
• Architektura systemu: kernel, userspace, shell
• Terminal i konsola — okno CLI vs GUI
• Powłoka (shell) — bash, zsh, sh — interpreter poleceń
• Użytkownik root vs zwykły użytkownik
• Struktura katalogów FHS (Filesystem Hierarchy Standard)

2. Instalacja systemu Linux

O temacie

Przejdziesz przez cały proces instalacji systemu RHEL/Rocky Linux. Omówimy dostępne nośniki startowe, kreator instalacji Anaconda oraz typowy schemat partycjonowania dysku. Temat skupia się na teorii i wizualnej stronie instalacji — bez poleceń terminala.

Zagadnienia:

• Pobieranie obrazu ISO i tworzenie nośnika startowego (Ventoy, Rufus)
• Kreator instalacji Anaconda — omówienie kroków
• Schemat partycji: /boot, / (root), /home, swap
• Typy instalacji: Minimal, Server, Server with GUI
• Ustawienie hostname i konfiguracja sieci podczas instalacji
• Tworzenie konta root i pierwszego użytkownika
• Kiedy używać LVM (domyślna konfiguracja RHEL)
• Pierwsze uruchomienie systemu — co się dzieje po instalacji

3. SSH — Zdalne połączenia

O temacie

SSH to podstawowe narzędzie każdego administratora Linuksa. Nauczysz się łączyć z serwerem z wiersza poleceń, generować i używać kluczy kryptograficznych zamiast haseł, kopiować pliki między maszynami oraz czytać konfigurację daemona SSH.

Zagadnienia:

• Czym jest SSH i dlaczego zastąpił Telnet
• Generowanie pary kluczy RSA i ED25519
• Kopiowanie klucza publicznego na serwer (ssh-copy-id)
• Logowanie kluczem zamiast hasłem
• Plik ~/.ssh/config — aliasy i konfiguracja połączeń
• Kopiowanie plików: scp i rsync
• Interaktywny transfer plików: sftp
• Tunelowanie portów (ssh -L)
• Kluczowe ustawienia /etc/ssh/sshd_config

Ćwiczenia praktyczne (komendy):

• ssh-keygen -t ed25519
• ssh-copy-id user@host
• ssh -i ~/.ssh/id_ed25519 user@host
• scp plik.txt user@host:/tmp/
• rsync -avz src/ user@host:/dst/

4. Menedżery pakietów

O temacie

Instalacja, aktualizacja i usuwanie oprogramowania to codzienna praca administratora. Poznasz narzędzia DNF i RPM — zarządzanie repozytoriami, instalację pakietów .rpm, weryfikację podpisów GPG oraz różnicę między DNF a starszym YUM.

Zagadnienia:

• Czym jest menedżer pakietów i po co istnieje
• Różnica między DNF (RHEL 8+) a YUM (RHEL 7 i starsze)
• Pliki .repo w /etc/yum.repos.d/
• Weryfikacja pakietów podpisem GPG
• Grupy pakietów (dnf grouplist, dnf groupinstall)
• Praca bezpośrednio z plikami RPM
• Zarządzanie pakietami na Debianie / Ubuntu (APT) — porównanie

Ćwiczenia praktyczne (komendy):

• dnf install nginx -y
• dnf update
• dnf remove nginx
• dnf search httpd
• dnf repolist all
• rpm -qa | grep nginx
• rpm -qi nginx
• rpm -ql nginx